Yevropa Ittifoqi Kengashi Rossiyaga qarshi 20-sanatsiya paketini qabul qildi. Bu safar bu cheklovlar kriptovalyuta sohasiga ham jiddiy taʼsir qiladi.
Birinchi marta Yevropa Ittifoqi alohida platformalarni emas, balki Rossiyada ro‘yxatdan o‘tgan barcha kriptovalyuta xizmatlarini birdaniga butun sektorga nisbatan taqiqladi.
Garantex saboqlari: Nima uchun manzilli sanksiyalar ishlamaydi?
Yevropa Ittifoqi meʼyoriy-huquqiy hujjatida nima uchun endi butun sektorga eʼtibor qaratilganiga izoh beriladi. 2025-yil fevralida «Garantex» kriptovalyuta birjasi Yevropa Ittifoqining sanksiyalar ro‘yxatiga kiritilgan edi, chunki u sanksiyaga uchragan shaxslarga xalqaro moliyaviy tizimga kirish imkoniyatini yaratgan.
Biroq, bu chora samarali bo‘lmadi. Tekshiruvlar natijasida Garantex faoliyati boshqa Rossiya yuridik shaxslariga ko‘chganini ko‘rsatdi.
Me’yoriy hujjatda qayd etilishicha, faqatgina alohida birjalar va platformalarni sanksiyalar ro‘yxatiga kiritish natijasida yangi cheklovlarni aylanib o‘tish boʻyicha tuzilmalar vujudga kelmoqda. Shu sababli, butun sohani bir vaqtning o‘zida taqiqlashga qaror qilindi.
Eng so‘nggi yangiliklarni bizning X ijtimoiy tarmog‘imizda kuzatib boring
Aniq nima taqiqlangan?
«BeInCrypto» nashri tahririyati yangi paketda keltirilgan barcha taqiqlovlarni umumlashtirib, qisqacha sharh tayyorladi.
Rossiya kripto platformalariga sektoral taqiq
Eng asosiy chora — Rossiyadagi kriptovalyuta xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotlar va kriptovalyuta birjalari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki bilvosita har qanday operatsiyalarni amalga oshirishga taqiq joriy qilindi. Ushbu qoida 833/2014-sonli Yevropa Ittifoqi Reglamentining 5bb-moddasi va 2026/508-sonli QKBP (Umumiy tashqi va xavfsizlik siyosati) qarorining 1bb-moddasida belgilanadi.
Ushbu taqiq 2026-yil 24-maydan kuchga kiradi. Ushbu sanadan avval bozor ishtirokchilari mavjud shartnomalarini yakunlashi mumkin.
Istisnolar Yevropa Ittifoqi diplomatik missiyalariga va Rossiyadagi hamkor mamlakatlarga, 2022-yil 24-fevralgacha Rossiyada yashagan Yevropa Ittifoqi fuqarolariga va o‘z faoliyatini Rossiyada tugatayotgan kompaniyalarga beriladi. Bunda kompaniyalar uchun Yevropa Ittifoqi a’zo davlatlarining vakolatli organlaridan ruxsat olish talab qilinadi.
Maxsus kripto-aktivlar va raqamli rublga taqiq
Endi qaysi kripto aktivlar bilan operatsiyalar taqiqlanadi — ro‘yxat kengaytirildi. RUBx kriptovalyutasi ham ro‘yxatga qo‘shildi. Sanksiya ro‘yxatidagi markaziy banklarning raqamli valyutalari bilan harakatlar va ularning rivojlanishiga Yevropa Ittifoqi tomonidan ko‘rsatila turuvchi har qanday yordam ham taqiqlangan. Bu choralar asosan raqamli rublga qaratilgan.
Katta hajmda A7A5 rubl stablkoini bilan savdo qiluvchi kriptovalyuta birjasiga ega boʻlgan Qirg‘izistondagi bir tashkilotga nisbatan shaxsiy sanksiyalar joriy qilindi. Tashkilot nomi matbuot relizida oshkor qilinmagan.
Ushbu tashkilot nomi reglament ilovalari Yevropa Ittifoqi Rasmiy Jurnalida e’lon qilingandan so‘ng ma’lum bo‘ladi. Bunga qadar, Yevropa Ittifoqining 19-sanatsiya paketida ham A7A5 va Qirg‘izistonning aloqador kompaniyalari — «Old Vector» va «Grinex» uchun taqiqlar joriy etilgan edi.
Yevropa Ittifoqi Kengashi taʼkidlaydi: moliyaviy sanksiyalar ortidan Rossiya xalqaro toʻlovlarda kriptovalyutalarni tobora faolroq qo‘llamoqda. 2026-yil boshida A7A5 rubl stablkoini orqali o‘tkazmalar hajmi 100 milliard dollardan oshdi.
Cheklovlarni aylanib o‘tish sxemalariga zarba
Yana bir yangi choraga ko‘ra, endi bank yoki kriptovalyuta xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot bo‘lmagan, ammo Rossiya mijozlariga xalqaro hisob-kitoblarni amalga oshirishda yordam beruvchi xizmatlar ham taqiqlanadi. Bunda o‘zaro hisob-kitob (netting), aktlarni moslashtirish, shuningdek, sanksiyalarni chetlab o‘tish imkonini beruvchi boshqa sxemalar nazarda tutiladi.
«Aynan» (mirror) yoki «voris» tuzilmalardagi bloklangan kripto xizmatlari va to‘lov xizmatlari ham ushbu taqiq doirasiga kiradi.
Banklar uchun tranzaksiyalar taqiqi
20 ta Rossiya banki uchun ham tranzaksiyalar taqiqlanmoqda. Ustiga-ustak, sanksiyalarni aylanib o‘tishda yoki Rossiyaning SWIFT tizimiga o‘xshash SPFS tizimi bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa uchinchi davlatdagi to‘rt moliya tashkiloti ham cheklovlarga uchradi.
Belarus uchun xuddi shunday choralar
Belarusga ham shu kabi kripto-aktivlar bilan bog‘liq cheklovlar tatbiq qilindi. Minskka nisbatan sanksiya tartibi 2027-yil 28-fevralgacha uzaytirildi.
Sanksiyalar uchun eng qulay vaqt emas
Yevropa Ittifoqi sanksiyalari aynan Rossiya rasmiylari kripto hamjamiyat ishtirokchilarini mamlakat ichidagi litsenziyalangan platformalarga o‘tkazishga harakat qilayotgan paytda boshlandi. «Raqamli valyuta va raqamli huquqlar to‘g‘risida»gi qonun loyihasiga ko‘ra, markaziy bank nazoratidagi depozitariylarda kriptovalyutani majburiy saqlash, shaxsiy hamyonlarga taqiq, va malakasiz investorlar uchun yiliga 300 000 rubl limit joriy qilinishi nazarda tutilgan. Bu qonun 2026-yil 1-iyulda kuchga kirishi mumkin.
Natijada esa, g‘alati bir doira yuzaga keldi: Rossiya kripto bozorini markazlashmoqda, yagona nazorat nuqtasini yaratmoqda. Shu bilan birga, Yevropa Ittifoqi ham barcha Rossiya kriptovalyuta xizmatlarini sektoral taqiq bilan qamrab oldi. Qonun ishtirokchilarini o‘zidagi platformalarda ishlashga majburlash esa, ularni avtomatik tarzda Yevropa hamkorlaridan chetlab qo‘yadi.
Rossiya tizimi bilan aloqaga kirgan kriptovalyuta «iflos» deb belgilanishi mumkin. Xuddi shu tarzda, Eron va Shimoliy Koreya bilan bog‘liq tokenlar ham shunday nomlanadi. Bunday vaziyatda aktivlarni Rossiyadan tashqariga chiqarish nihoyatda qiyin bo‘ladi. Barcha operatsiyalar blokirovka xavfi bilan yuzaga keladi.
