Germaniyaning eng yirik moliya tashkilotlari MiCA (Kriptovalyuta bozori aktivi reglamenti) doirasida kriptovalyuta sohasiga kirib, o‘z mijozlariga kriptovalyuta bilan savdo va saqlash xizmatlarini taklif qila boshladi.
Bir yil avval, qonunchilikdagi noaniqliklar tufayli, an’anaviy tarzda ehtiyotkor bo‘lgan bunday katta moliya tashkilotlarining bu sohada ishtirok etishi juda ehtimolsizdek tuyular edi. Bugungi kunda esa, bu — moliyaviy tizim rivojlanayotgan sharoitda yangi bir haqiqatga aylandi.
Yo‘l ochuvchi omil
«BeInCrypto» ekspertlar kengashida, ekspert Mattias Steger MiCA ning yirik moliya tashkilotlari faoliyatiga ta’siri haqida aniq fikr bildirdi.
«MiCA asosiy yo‘l ochuvchi bo‘ldi», — dedi Steger. — «Aynan ana shu regulyatsiya bilan “Deutsche Bank” (moliya tashkiloti), “Commerzbank” (moliya tashkiloti), “Landesbank Baden-Württemberg” (moliya tashkiloti) kabi ishtirokchilar kriptovalyuta bozoriga kirish imkoniga ega bo‘ldi».
MiCA qabul qilinishidan avval, Germaniya banklarida kriptovalyuta xizmatlari bo‘yicha huquqiy noaniqlik mavjud edi. Ularning moslik (komplaens) bo‘limlari xavf-xatarlarni ko‘rsatardi. Raxbariyat esa, ortiqcha xavf oldini olish uchun chetga chiqardi. Aniq qonunchilik asoslarining yo‘qligi sababli kriptovalyuta ularga juda tavakkal deb ko‘rinardi.
MiCA esa vaziyatni o‘zgartirdi. Ushbu reglament butun Yevropa Ittifoqida yagona va aniq qoidalarni joriy etdi. Moliya tashkilotlari uchun bu — aniq talablar va qonuniy himoya demakdir.
MiCA ning banklar uchun yangi yo‘nalishlari
Germaniyaning kooperativ moliya gigantlari va aktivlarni boshqaruvchi kompaniyalar yetakchilik qilmoqda. «BaFin» (qonuniy nazorat idorasi) tasdig‘idan o‘tgan banklar, millionlab mijozlarga kirish imkonini beruvchi bank dasturlari orqali kriptovalyuta savdosini boshladi. Yirik saqlovchilar (kustodian tashkilotlari) esa, mavjud infratuzilmasidan foydalanib, tashkilotlarga raqamli aktivlar xizmatini kengaytirmoqda. Bu jarayon kengroq o‘zgarishning bir qismi bo‘lib, Germaniya 2025/2026 yillarda ko‘plab an’anaviy tashkilotlarga MiCA asosida faoliyat yuritishga ruxsat berdi. Ular avvalo minimal xavfli yo‘nalish — aktivlarni saqlash va bajarish xizmatlariga e’tibor qaratdi.
Nega banklar muvaffaqiyatga erishmoqda, startaplar esa qiynalmoqda?
Xuddi shu moslik talablari startaplar uchun og‘irlik qilsa ham, yirik moliya tashkilotlariga qulaylik yaratib bermoqda. Ular allaqachon moslik bo‘limlariga, yuridik jamoalarga va katta moliyaviy zaxiralarga ega. 250 000 dan 500 000 yevrogacha bo‘lgan litsenziya xarajatlari, aktivlari milliardlab yevroga teng tashkilotlar uchun muammo emas.
Kris Pliessnig boshchiligidagi «Tirox» (konsalting tashkiloti) kompaniyasi MiCA ga moslashishda ishtirok etdi va quyidagicha tushuntirdi: «Bu qonun mahsulot va xizmat turlarini kengaytirdi, ularni yangi bosqichga olib chiqdi».
MiCA talablari asosida ishlayotgan tashkilotlarda institutsional investitsiya hajmi, bu talabga javob bermagan platformalarga nisbatan 45% ko‘proq o‘sdi. Banklar o‘z faoliyatining MiCA ga mos ekanini isbotlay oladi. Bu esa, kriptovalyutadan avval chetda turgan mijozlarni ham jalb qiladi.
Institutsional ustunlik
Germaniyada 2025-yil to‘rtinchi chorakda MiCA litsenziyasini olgan yangi 16 ta tashkilot ro‘yxatga olindi. Ularning aksariyati — faqat buyurtmalarni bajarish yoki pul o‘tkazmalarini amalga oshirish kabi oddiy xizmatlarni taklif etuvchi an’anaviy moliya tashkilotlari. Bu banklar uchun yuqori xavfga ega bo‘lmagan yo‘nalishdan bozorga kirish imkonini beradi. Ular birinchi qadamda xavfsiz xizmatlarni taklif etadi, so‘ngra tajriba to‘plab, faoliyat doirasini kengaytiradi.
Holger Kuhlmann (mutaxassis) bu bosim kichik raqobatchilarga qanday ta’sir qilayotganini ta’kidladi: «Ko‘plab kompaniyalar ortiqcha byurokratiyaga ko‘nikish yoki ko‘chib o‘tish xarajatlari va xavf-xatarini ko‘tarish o‘rtasida tanlov qilishga majbur bo‘lmoqda».
Banklar esa bunday muammoga duch kelmaydi. Ular byurokratiyani o‘z zimmasiga oladi va faoliyat hajmidan samarali foydalanadi.
Liderlar va jurnalistlarning ekspert fikrlari uchun bizning YouTube kanalimizga obuna bo‘ling
Boshqacha bir MiCA hikoyasi
Germaniyada eng yirik banklarning kripto sohasiga kirishi moliyaviy tuzilmaning tubdan o‘zgarishiga ishora qiladi. Endilikda oddiy mijozlar ham mavjud bank ilovalari orqali kriptovalyutadan foydalanishi mumkin. Yirik mijozlar esa, o‘zining asosiy banki orqali raqamli aktivlarni ishonchli saqlashi mumkin bo‘ldi.
Bu eski zamonda, ya’ni MiCA qabul qilinishidan avval imkonsiz edi. Ko‘plab tanqidchilar MiCA ni startaplar uchun og‘ir yuk deb hisoblashsa-da, tarafdorlari aynan mana shu natijani olg‘a suradi: asosiy moliya tashkilotlari kriptovalyutani endi haqiqiy moliyaviy aktiv sifatida tan oldi.
Germaniya startaplar orasida kripto markaz» maqomini yo‘qotishi mumkin. Lekin yirik tashkilotlar uchun MiCA o‘z vazifasini aniq bajarmoqda.
