Midnight ijtimoiy tarmog’i endi faol, bu blokcheyn asosidagi yangi tizimning ommaga taqdim etilganini bildiradi. U real iqtisodiy faoliyat uchun ishlab chiqilgan bo‘lib, ko‘plab moliyaviy jarayonlarni to‘liq ochiq kitoblarga (ledgerlarga) o‘tkazib bo‘lmaydi.
Midnight dastlabki bloki 2026-yil 17-martda yaratilgan va hozir faol. U to‘rtinchi avlod blokcheyni hisoblanadi. Midnight haqiqiy hayotda foydalanish uchun mo‘ljallangan. U dasturlashtiriladigan maxfiylik, aniq narx modeli va ilg‘or kriptografiyani amaliyotda qulay ishlatish uchun mo‘ljallangan vositalarni birlashtiradi.
Ochiq blokcheynlar raqamli aktivlarga ochiqlik va dasturlash imkonini olib keldi. Ammo moliya va sog‘liqni saqlash kabi ko‘plab sohalar hanuzgacha maxfiylik, faqat tanlangan ma’lumotni ochish va to‘laqonli xarajatlar ko‘rinishini talab qiladi. Midnight’ning ishga tushirilishi birinchi marta ushbu model qanday ishlashini amalda ko‘rsatmoqda.
Hozirgi vaqtda tarmoq faol. Tizim arxitekturasi hammaga ko‘rinadi va foydalanuvchilar maxfiylik protokolda qanday ishlashini o‘rganishlari mumkin.
Nega Midnight’ning ishga tushirilish markazida maxfiylik turibdi?
Midnight ishga tushirilishining eng asosiy sababi shuki, oddiy ommaviy blokcheynlar real iqtisodiy faoliyatning katta qismini tarmoqdan tashqarida qoldiradi. Ko‘plab moliyaviy va tijorat jarayonlari barcha balanslar, ishtirokchilar va tranzaksiya ma’lumotlari hammaga ochiq bo‘lgan kitobda qulay ishlay olmaydi.
Midnight’ning tizimi markazida quyidagi g‘oya yotadi: Ko‘proq aktivlar va faoliyat tarmoqqa o‘tishi uchun maxfiylik ilovalarga va tartibga solish mexanizmlariga bevosita kiritilishi kerak.
Bu model gibrid kitob arxitekturasi, foydalanuvchi tomonidan tasdiqlash, yashirin va ochiq aktivlar hamda tanlangan ma’lumotni ochish imkoniyati atrofida qurilgan.
Maqsad — nozik ma’lumotlar foydalanuvchining o‘zida saqlanib, tarmoq esa ushbu ma’lumotlarga oid da’volarni kriptografik tarzda tekshirishi. Foydalanuvchi yoki tashkilot identifikatsiyasi, moslik, kredit shartlari yoki talabga rioya qilish holatini asosiy hujjatlarni tarmoqqa chiqarigani holda isbotlashi mumkin.
Midnight’ning ta’kidlashicha, tizimda to‘liq ma’lumotlarni emas, balki faqat ruxsat berilgan tomonlarga, masalan, auditorlar, regulyatorlar yoki hamkorlarga zaruriy ma’lumotlar ochilishi mumkin.
Bu, an’anaviy blokcheynlardagi hamma yoki hech kim printsipiga zid. An’anaviy tizimlarda ma’lumotlar yoki butunlay ochiq, yoki butunlay yashirin bo‘ladi.
Zero-knowledge proofs (nol-bilimli isbotlar) va tanlangan ma’lumotni ochish yordamida tizimda faqat kerakli faktlarni tasdiqlash mumkin. Qolgan ma’lumotlar esa sir saqlanadi. Masalan, foydalanuvchi talabga javob berishini asoslash mumkin, lekin butun ma’lumotni emas, faqat kerakli isbotni belgilangan qatnashchilarga ko‘rsatish mumkin.
Tarmoq maxfiylikni dasturlashtiriladigan shart sifatida taklif etadi. Bunday tizimda bir vaqtning o‘zida ham maxfiylik, ham audit uchun ochiqlik zarur bo‘lgan tijorat va tartibga solinadigan sohalarda foydalanish osonlashadi.
Agar Midnight bu natijaga erisha olsa, ko‘plab moliyaviy sohalarning ochiq blokcheynlarga ehtiyotkor yondashishiga sabab bo‘lib kelgan muammolar yechimini topadi.
Xarajat modeli ham maxfiylik modeli kabi muhim
Midnight’ning ikkinchi asosiy da’vosi — shunchaki maxfiylik yetarli emasligidir. Tashkilotlar va ilovalar kelgusidagi xarajatlarni aniq rejalashtira olishlari kerak.
Tarmoqning ta’kidlashicha, aksariyat blokcheynlarda to‘lovlar o‘zgaruvchan mahalliy tokenlarga bog‘langan. Token narxlari tez o‘zgarganida, ish xarajatlari oldindan aytib bo‘lmaydi va bu sodiq byudjet va ishonchli natija kerak bo‘lgan ilovalar uchun muammo tug‘diradi.
Midnight bunga o‘zining ikki bosqichli NIGHT va DUST modeli bilan javob beradi:
- NIGHT — tarmoqning ochiq, asosiy va boshqaruv tokeni.
- DUST — yashirin, boshqa manzilga o‘tkazib bo‘lmaydigan resurs bo‘lib, tranzaksiyalar va aqlli shartnomalar ishlashini ta’minlaydi.
NIGHT saqlab turilganda vaqt o‘tishi bilan DUST hosil bo‘ladi. Midnight buni quvvat to‘planuvchi batareyaga o‘xshatadi. Bu tuzilma kapital aktivni har kuni ishlatiladigan resursdan ajratib turadi va asosiy token narxining o‘zgarishidan himoyalaydi.
Ushbu yechim ishlab chiquvchilar uchun ham muhim. Midnight ta’kidlashicha, jamoalar NIGHT’ni saqlab kerakli DUST to‘plashlari mumkin. Shu bilan ular foydalanuvchilar uchun to‘lovlarni qoplash imkoniga ega bo‘ladi. Natijada, foydalanuvchi xizmatdan foydalanish uchun tokenlarni alohida boshqarishi shart bo‘lmaydi.
Albatta, ilovada maxfiylik sozlanishi va xarajatlarni boshqarish oson bo‘lsa, bunday tizimlarni joriy qilish ham soddalashadi.
Foydalanuvchilar hozir nimalarni o‘rganishi mumkin?
Tarmoq faol. Lekin bu hali ishning boshlanish bosqichi.
Ishga tushirish haqida xabarda tarmoq uzoq davom etadigan va o‘zgarmas holatga kirgani hamda blokcheynda yangi bosqich boshlangani aytiladi.
Shuningdek, ishlab chiquvchilar, hamkorlar va tashkilotlar ilovalar tayyorlab, vaqt o‘tishi bilan ko‘proq imkoniyatlar va xizmatlar paydo bo‘lishi aytilmoqda.
Foydalanuvchilar hozirdanoq tarmoqni ko‘zdan kechirishlari, ishga tushirish materiallarini o‘qishlari, tarmoq haqida umumiy ma’lumotlar bilan tanishishlari va Midnight’ning maxfiylik modelini o‘rganishlari mumkin.
Hozirdanoq ochiq bo‘lgan materiallarga jonli tarmoqga oid umumiy ma’lumotlar, dasturlashtiriladigan maxfiylikning texnik tushuntirishlari va bloklarni kuzatuvchi vosita, ishlab chiquvchilar uchun hujjatlar hamda Midnight Akademiyasi kiradi.
Boshqacha qilib aytganda, Midnight bozordagi hammani tizim ishlash mexanizmini dastlabki bosqichdanoq o‘rganish imkoniga ega qilmoqda.
Maxfiylikka asoslangan blokcheyn uchun jonli sinov
Midnight’ning ishga tushirilishi bozorga haqiqiy imkoniyat baxsh etadi. Bu faqatda blokcheyn kelajagi to‘g‘risidagi vaʼdalarni emas, real imkoniyatlarni namoyish qiladi. Maxfiylik, tanlangan ma’lumotni ochish va barqaror ish narxlari jiddiy moliyaviy va tijorat faoliyati blokcheynga o‘tishini osonlashtirishi mumkin. «Monument Bank» (bank tashkiloti) Midnight yordamida chakana omonatlarni tokenlashtirishni birinchi bo‘lib amalga oshirishini e’lon qildi.
Tarmoq blokcheyn sohasidagi bir necha yillik muammoga yechim kiritmoqda. Ommaviy zanjirlar dasturlashtirish imkoniyatini ko‘rsatdi. Lekin ko‘plab aktiv turlari, tashkilotlar va tartibga solinadigan jarayonlar hali ham maxfiylik, nazoratli ko‘rinish va barqaror xarajatni talab qiladi. Bu bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi.
«Midnight» blokcheyn tarmog‘i endi ishga tushdi va bu tizim aynan yuqoridagi sharoitlar asosida qurilgan. Keyingi bosqichda esa, yangi asboblar, xizmatlar va ilovalar qo‘shilishi bilan tizim qanday rivojlanishini ko‘rish mumkin bo‘ladi. Siz «Midnight»ning jonli tarmog‘ini ko‘rib, uning qanday ishlashini o‘rganishingiz yoki ishga tushirilishi haqidagi rasmiy xabarni o‘qishingiz mumkin. Unda loyiha qanday qilib dasturlashtirilgan maxfiylik (ya’ni, foydalanuvchilarning shaxsiy malumotlarini himoya qilish) va xarajatlarni oldindan hisoblash imkoniyati yaratgani haqida batafsil ma’lumot berilgan.
