«Axios» nashri — bu axborot agentligi — tomonidan tayyorlangan hisobot geopolitik va moliyaviy doiralarda qizgʻin muhokamalarga sabab boʻldi. Ushbu hisobotda Qoʻshma Shtatlar va Eron oʻrtasida 45 kunlik ehtimoliy otashkesim boʻlishi haqida daʼvolar ilgari surilgan.
Hisobotda nomi oshkor qilinmagan AQSH, Isroil va mintaqaviy manbalarga tayanilgan holda, bu «oxirgi urinish» deb aytilmoqda. Unga koʻra, kuchayib borayotgan ziddiyatlarni vaqtincha tinchlik orqali toʻxtatish va doimiy kelishuvga zamin yaratish koʻzda tutiladi.
Eron vaqtincha sulhni rad etsa va tasdiqlash qiyin bo‘lsa, shubhalar kuchaymoqda
Hisobotga koʻra, muzokarachilar — jumladan, Pokiston, Misr va Turkiya davlatlari vakillari — ikki bosqichdan iborat taklif ustida ish olib bormoqda. Birinchi bosqichda 45 kunga moʻljallangan, ehtimol uzaytiriladigan otashkesim kiradi. Shu vaqt ichida kengroq muzokaralar oʻtkazilishi rejalashtirilgan.
Ikkinchi bosqich esa yadroviy masalalar, sanksiyalarni yumshatish va harbiy toʻqnashuvlarni rasmiy tugatishni oʻz ichiga oluvchi keng kelishuvga erishishni koʻzlaydi.
Taklifga koʻra, AQSH vakili Stiv Vitkoff va Eron Tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchiy oʻrtasida bilvosita muloqotlar olib borilmoqda.
Biroq, hisobotda taʼkidlanishicha, bu kelishuvni yaqin 48 soat ichida imzolash imkoniyati juda «past». Ayniqsa, AQSH belgilagan muddat harbiy toʻqnashuvlarni yanada kuchaytirishi xavfi tufayli bu ehtimol yanada kamayadi.
Garchi ushbu daʼvolar sarlavhalarda zoʻr berib aytilgan boʻlsa-da, «Reuters» axborot agentligi bunday muhokamalar boʻlayotganini mustaqil tarzda tasdiqlay olmaganini bildirgan.
«Reuters» eʼtirof etishicha, Pokiston tomonidan taklif qilingan otashkesim loyihasi tarqatilgan boʻlishi mumkin. Ammo, Vashington yoki Tehron — AQSH va Eron — rasmiy tasdigʻi yoʻqligi alohida qayd etilgan.
Xususan, eronlik rasmiylar mustahkam pozitsiyani saqlamoqda, ular kafolatli va barqaror tinchlik boʻlmasa, vaqtinchalik kelishuvga ixtiyor bildirmayotganliklarini ochiq ko‘rsatmoqda.
Bozor manipulyatsiyasi yuz bermoqdami?
Bu ma’lumotlar mustaqil tasdiqlanmaganligi, internetda keng shubhalarni paydo qildi. Ayrimlar voqeaning aynan shu paytda va qanday maqsadda chiqqaniga savol bilan yondashmoqda.
Tahlilchilar va ijtimoiy tarmog’i foydalanuvchilari taʼkidlashicha, bu xabar dushanba kunidagi bozor savdolari arafasida ataylab tarqatilgan boʻlishi mumkin. Bu esa neft narxlari va butun moliya bozoridagi hissiyotlarni oʻzgartirishi mumkin.
Tanqidchilar soʻnggi haftalarda shunga oʻxshash xabarlar avval tarqatilib, soʻngra Erondan rad etilganini eslatmoqda. Bular bozorning tasdiqlanmagan xalqaro yangiliklarga sezgirligini kuchaytirishidan xavotirda.
Eronning pozitsiyasi barqaror: ular muddat yoki bosim bilan bogʻliq boʻlgan qisqa muddatli otashkesimlarni rasman rad etgan. Buning oʻrniga, ular sanksiyalar va harbiy harakatlarga qarshi mustahkam kafolatlar talab qilmoqda.
Eron rasmiatlarining ta’kidlashicha, bunday aniq kafolatlar boʻlmasa, vaqtinchalik otashkesim faqat kelgusidagi ziddiyatlarni ortga suradi xolos, lekin muammoni hal qilmaydi.
Bu mojaro zamonaviy mojarolarni yoritishda asosiy muammoni ko‘rsatadi: manbalarning anonimligi, axborot tarqalishining tezligi va bozorga ta’siri to‘qnashmoqda. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi shubha ostida qolmoqda.
Kelishuvlar haqidagi xabarlar fonida taranglik saqlanib turibdi. Belgilangan muddat yaqinlashar ekan, ushbu muzokaralarning haqiqatga mos yoki mos emasligi tez orada aniqlashadi.
