Neft kompaniyalarining aksiyalari, Eron bilan bog‘liq urush xavfsizligi arzonga tushgan bo‘lsa ham, barqaror narxda qolmoqda. Bu esa, faqat sarlavhalarni emas, balki chuqurroq omillar mavjudligini ko‘rsatadi.
Amerika Qo‘shma Shtatlari Brent Oil Fund («BNO») fondidagi opsionlar joylashuvi 22-aprel kuni o‘t ochishni to‘xtatish muddati uzaytirilgandan beri yanada ijobiy tus oldi, pasayyotgani yo‘q. Treyderlar nimani aslida hisobga olayotganini uchta sabab orqali tushuntirish mumkin.
Nima Uchun Opsion Treyderlari Urush Xavfi Kamaysa Ham Neftga Pul Tikishda Davom Etmoqda
Neft kompaniyalari aksiyalaridagi ijobiy ishora eng yaqqol «BNO» fondidagi opsionlarda seziladi. Bu fond Brent xom nefti fyucherslarini kuzatib boradi.
25-mart kuni, Eron mojarosi eng yuqori nuqtaga chiqib, Brent narxi 105 dollardan oshgan paytda, «BNO»da ochiq foizlarning put-call koeffitsiyenti 0,24 bo‘ldi. Bu degani, har bir put opsioniga to‘rt dona call opsioni to‘g‘ri kelgan. Bu urush xavfi uchun normal holat edi va kutilgan natija bo‘ldi.
Bunday tahlillarni tez-tez olishni istaysizmi? Bosh muharrir Harsh Notariya yuritadigan har kunlik yangiliklarga shu yerda obuna bo‘ling.
So‘ng, 22-aprel kuni o‘t ochishni to‘xtatish muddati uzaytirildi. Urush xavfi deyarli yo‘qoldi. Agar treyderlar faqat Hormuzdagi tahdid tufayli pul tikkan bo‘lsa, ko‘rsatkichi yoki foizi yuqorilashi, eski garovlar yopilishi kerak edi.
Lekin aksincha bo‘ldi. Ochiq foizlar koeffitsiyenti 0,17 ga tushdi, ya’ni har bir put uchun deyarli olti dona call. Kunlik faoliyatda esa, hajm indikatori 0,05 bo‘lib shunchalik past darajaga tushdi.
Urush xavfidan keyin ham ijobiy joylashuv kuchayishi odatda xedjlash (riskdan himoyalash) usuli emas. Bu treyderlar o‘z garovlarini yangilamoqda va buning uchun ko‘proq to‘lashmoqda, opsion narxlari esa tarixiy darajalarining eng yuqori 12 foizi ichiga kirdi.
Kuchli ishonch — qisqa muddatli eng muhim omil o‘z kuchini yo‘qotayotgan bo‘lsa-da — uzoq davom etadigan, sarlavhalardan ortiq bo‘lgan omillarga garov tikilganini bildiradi. Opsionlar harakati barqaror qolishining uch asosiy sababi bor. Ularning har biri boshqa bir neft kompaniyasi aksiyasi bilan izohlanadi.
Institutsional Sarmoya «ExxonMobil» (neft-gaz kompaniyasi)ga Kirmoqda
«BNO»dan olingan ishoralar aynan «ExxonMobil» (XOM, neft-gaz kompaniyasi)da yaqqol ko‘rindi.
17-aprel kuni, urush pritsipi susayib borayotgani va o‘t ochishni to‘xtatish haqidagi dastlabki eʼlon berilganda, XOM bahosi aprel boshlari cho‘qqisidan 100 kunlik eksponensial o‘rtacha (EMA) qiymatiga tushdi. EMA — so‘nggi 100 kun davomida aksiyaning o‘rtacha narxini ko‘rsatadigan chiziq. U darajada aksiyaning narxi barqarorlikni saqladi va 23-aprelga kelib yana 149 dollardan oshdi.
Harid hajmi tushish yoki ko‘tarilish jarayonida deyarli o‘zgarmagan. Bu — vahimali savdo yoki qisqa muddatli garov emas, aksincha barqaror yig‘ilish belgisi.
«Chaikin Money Flow» (CMF, yirik sarmoyalar kirim-chiqimini o‘lchash uchun qo‘llaniladigan indikator) ham bu holatni tasdiqlaydi.
8-apreldan 20-aprelgacha XOM bahosi pasayayotgan bo‘lsa-da, CMF yuqoriga harakatlandi. Bu esa, tajribali investorlar zaiflikdan foydalanib aksiyalarni sotib olishni anglatadi.
Wall Street (moliyaviy hudud) ham shu holatni ko‘rmoqda. 10-aprel kuni, Eron bilan mojaro yumshab, Hormuz xavfi kamayib borayotgan vaqtda, «TD Cowen» (investitsion bank) tahlilchisi Jeyson Gabelman XOM aksiyalarida sotib olish tavsiyasini qayta e’lon qildi: maqsad narxini biroz qisqartirib, $175 dan $172 ga tushirdi.
Bu tavsiyaning sababi oddiy. 2025-yil davomida «ExxonMobil» (neft-gaz kompaniyasi) sarmoyadorlariga 37,2 milliard dollar to‘lagan, shundan 17,2 milliard dollar dividend ko‘rinishida, yana 20 milliard dollar esa aksiyalarni sotib olish uchun sarflangan.
Boshqaruv joriy yilda yana 20 milliard dollar aksiyalarni qayta sotib olish rejasini tasdiqlagan. Agar kompaniya bunday tezlikda pul qaytara olsa, hatto neft narxlarida o‘zgarish bo‘lsa ham, uning aksiyalari tabiiy ravishda past qiymatdan himoyalangan bo‘ladi.
Agar narx 150 dollarni aniq zabt etsa va 155 dollardan o‘tsa, treyderlar kuzatayotgan birinchi Fibonachchi darajasida, 163 dollargacha harakatga yo‘l ochiladi.
Agar narx $141 dan pastga tushsa, bu 100 kunlik EMA ko‘rsatkichidan pastga chiqishni anglatadi va $131 hamda $114 atrofidagi chuqurroq qo‘llab-quvvatlash zonalari ochiladi.
«Valero Energy» kompaniyasining aksiyalari 3-fevraldagi kabi holatda
Shu kabi urushga oid xavotirlarning kamayishi «Valero Energy» korxonasi — AQSHdagi faqat neftni benzin, dizel va aviayoqilg’iga qayta ishlash bilan shug‘ullanuvchi kompaniyaga ham ta’sir ko‘rsatdi.
«VLO» aprel boshidagi eng yuqori qiymatdan keyin biroz chekina boshladi, lekin tez orada 50 kunlik EMA chizig‘idan yuqoriga ko‘tarildi va hozir $235 darajasidagi 20 kunlik EMA dan ham oshishga harakat qilmoqda.
Qayta tiklanish jarayonida xaridlar hajmi kam bo‘ldi. Navbatdagi o‘sishni tasdiqlash uchun «VLO» kuchli hajmda 20 kunlik EMA dan aniq o‘tishi kerak. So‘nggi marta «VLO» bunday qilganida — 3-fevralda — uning qiymati 41,65 foizga o‘sgan. Umuman olganda, dekabr o‘rtasidan beri oshish tendensiyasi saqlanib turibdi, narx esa 50, 100 va 200 kunlik EMA ko‘rsatkichlaridan yuqorida qoldi.
Asosiy sabab uchun neft narxining keskin ko‘tarilishi shart emas. Qayta ishlovchilar ya’ni neftni qayta ishlovchi tashkilotlar, neft xarid qilganda to‘laydigan va uni benzin, dizel hamda aviayoqilgi sifatida sotganda oladigan mablag’ o‘rtasidagi farqdan foyda ko‘radi. Ushbu farq «krak-spred» deb ataladi.
Hozirda bu spredlar tarixiy maksimum darajasida turibdi.
«Xalqaro energiya agentligi» (energetika tashkiloti)ning 2026-yil aprel oyi uchun tayyorlagan Neft bozoriga doir hisoboti ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilda jahon neftni qayta ishlash zavodlari kuniga 1 million barrelga kamroq qayta ishlaydi. Bu esa xom neft narxlari barqarorlashsa ham, yonilg‘i bozorini taqchil qilib turadi.
2026-yilning 20-aprelida «Goldman Sachs» investitsiya banki mazkur vaziyatni tasdiqladi, ilk chorak hisobotlari oldidan «Valero Energy» kompaniyasini kuchli qayta ishlash marjasi va 2026-yilda aksiyadorlarga taxminan 5 milliard dollar qaytarish rejalari sababli uchta eng yaxshi dividend to‘lovchi energiya kompaniyalaridan biri sifatida tavsiya qildi.
Agar kuchli hajm bilan $237 dan yuqoriga chiqsa, narx $252 va $263 darajalarigacha yo‘l ochiladi. Bu — treyderlar e’tiborida bo‘lgan navbatdagi Fibonachchi darajalari.
Biroq, $214 dan pastga tushib ketilsa, bu stsenariy bekor bo‘ladi va $208 dagi 100 kunlik EMA ochiladi.
«ConocoPhillips» kompaniyasi (energetika korxonasi) hisobot oldidan $126 dan yuqoriga chiqishi mumkin
Uchinchi stsenariy «ConocoPhillips» (COP) kompaniyasiga tegishli. Bu faqat yer ostidan xom neft qazib olish bilan shug‘ullanuvchi neft-gaz korxonasi bo‘lib, quduqlarning asosiy qismi Texasdagi Perm havzasida joylashgan va kompaniyaning xalqaro portfeli ham mustahkamdir.
«COP» urush riski kamaygach, $112 gacha tushib, so‘ng $121 — muhim darajadan yuqoriga ko‘tarildi. 23-aprel holatiga ko‘ra, kompaniya aksiyalari $122 ga yetdi (1,95% o‘sish qayd etildi).
Chaikin Money Flow qiymati 0,09 ni ko‘rsatdi va nol chizig‘idan yuqoriga chiqdi. Bu esa, professional investorlar o‘z pozitsiyalarini oshirayotganini va aksiyalarni sotmayotganini anglatadi.
«COP» aksiyalarining put-call (qo‘yish va chaqirish opsionlari) nisbati ham shu manzarani ko‘rsatmoqda. 6-aprel kuni ochiq shartnomalarda put va call opsionlari nisbati 0,75 edi, kundalik faoliyat — 0,76.
22-aprelga kelib esa kundalik ko‘rsatkich 0,36 gacha tushdi, ochiq shartnomalarda esa 0,72 darajasida turibdi. Boshqacha qilib aytganda, sarmoyadorlar bu aksiyaga qarshi tikishlarni kamaytirmoqda — bu «BNO» birjasidagi tendensiyani eslatadi.
Asosiy omillar oddiy: dunyo bo‘ylab neft kompaniyalari yangi quduqlarni izlash va burg‘ilash uchun mablag‘ni kamaytirmoqda. Bugungi cheklangan burg‘ilash kelajakda taklifning qisqarishiga olib keladi.
«ConocoPhillips» kompaniyasi xarajatlarni past darajada ushlab turadi, shuning uchun ham narx $70 atrofida to‘xtab turganda ham baribir daromad topishda davom etadi. Aksariyat raqobatchilar esa qisqartirishga majbur.
«COP» kompaniyasi 2026-yilning birinchi choragi uchun moliyaviy hisobotini 30-aprel kuni, bozor ochilishidan avval e’lon qiladi. «Zacks Investment Research» (sarmoya tadqiqot tashkiloti) aksiyaga eng yuqori bahoni, ya’ni 1-darajali kuchli xarid tavsiyasini berdi. Uning hisobot kutilmas natija modeli kompaniya natijalari tahlilchilarning kutganidan 16 foiz yuqori chiqishini taxmin qilmoqda. Bundan tashqari, «Zacks Investment Research» 2026-yilda kompaniya foydasining 17,5% ga o‘sishini bashorat qilmoqda.
Kuchli hajm bilan $126 dan yuqoriga chiqilsa, bu keyingi muhim Fibonachchi indeksi bo‘lib, $135 va undan yuqori darajalarga yo‘l ochiladi. Ammo narx $112 dan past ketsa, stsenariy bekor bo‘ladi va chuqurroq qo‘llab-quvvatlash zonalari ochiladi.
