Amerika qog‘oz qutilar bozori so‘nggi yillarda eng og‘ir chorakni boshdan o‘tkazdi va endi Volstritda yana «R» so‘zi chekinmayapti. Amerika Qog‘oz va paketlar assotsiatsiyasi («AF&PA» – nodavlat tashkiloti) yangi ma’lumotlariga ko‘ra, AQShda konteyner qutilari ishlab chiqarish 2026-yilning birinchi choragida 8% ga kamaydi.
«Fibre Box Association» (nodavlat tashkiloti) hisoboti bo‘yicha, xuddi shu davrda quti jo‘natmalari 1,9% ga qisqardi. Ishlab chiqaruvchilar 2025-yildan buyon quvvatni taxminan 10% ga qisqartirishdi. Bu qisqarish 2009-yildagi inqiroz davridagidan ham chuqurroq bo‘ldi.
AQShda turg‘unlik qo‘rquvlarida karton indikatorining o‘rni
AQShda tez eskiruvchi mahsulotlarning deyarli 75% karton qutilarda yuboriladi. Shuning uchun, qutilarga bo‘lgan talab zavodlar, savdo do‘konlari va «Amazon» (yirik savdo kompaniyasi) mashinalari faoliyatiga darhol ta’sir ko‘rsatadi.
«Federal zaxiralar tizimi» (AQSh markaziy banki) sobiq raisi Alan Grinspen bu ko‘rsatkichni doimo diqqat bilan kuzatgan. Tarixiy jihatdan, quti hajmlari turg‘unliklar (recessiya) oldidan yoki davomida 10% dan 15% gacha pasaygan. 2008-yil turg‘unligi ham shu ssenariy bo‘yicha kechgan.
Elektron savdoga bog‘liqlik indikatorni bir oz o‘zgartirdi. 2020-yil karantini paytida xizmatlar to‘xtab qolgan bo‘lsa-da, onlayn buyurtmalar tufayli qutilar harakati davom etdi. Shu sababli, bugungi pasayishni tushunish biroz qiyinlashgan.
2026-yil birinchi choragidagi raqamlar hamon tahlilchilar kutganidan battar bo‘ldi. Bo‘ronlar tufayli, yanvarda jo‘natmalar o‘tgan yilga nisbatan 7% ga pasaydi. Fevralda 1,7% ga qisqardi. Mart oyida esa 3,4% ga o‘sish qayd etildi, bu esa vaziyat biroz barqarorlashayotganidan dalolat.
Bu ishlab chiqarishdagi kamayish kutilmagan emas, u COVIDdan keyingi zaxiradagi ortiqcha yig‘im pasayishidan so‘ng yuz berdi.
Volstrit baholari har xil
Ayni vaqtda, «Goldman Sachs» (bank-moliya tashkiloti) mart oyida AQShda 12 oy ichida turg‘unlik ehtimolini 30% ga ko‘tardi. Bank buni neft narxidagi tebranishlar va moliyaviy shartlarning qattiqlashuvi bilan izohladi.
«Moodyʼs» (reyting agentligi) tahlilchisi Mark Zandi esa xavfni 48,6% deb baholadi. Mark Zandi bu xavflarni «bezovta qiladigan darajada yuqori» deb atadi.
«AQShda ishlar bozori allaqachon turg‘unlik boshlanganidan dalolat bermoqda», – deya xabar berdi «Unusual Whales» (analitik hamjamiyat) Mark Zandi fikriga tayangan holda. Manba.
«Wall Street Journal» (axborot nashri) iqtisodchilarining so‘rovi natijasida, ehtimollik 33% deb topilgan. Shu bilan birga, «Polymarket» (kripto garov platformasi) foydalanuvchilari turg‘unlik ehtimolini 25%–28% orasida ko‘rmoqda.
«Goldman Sachs» bosh direktori Devid Solomon investorlarni bu xavf «hozircha jiddiy darajada baland emas» deb ishontirdi. Uning ogohlantirishicha, holat haqida fikrni o‘zgartirish uchun birgina «X ijtimoiy tarmogʻi»da post yetarli bo‘lishi mumkin.
Biroq, eʼtiborga olish kerakki, 2024-yil fevral oyida turg‘unlik ehtimoli 48,6% ga yetgan, bu pandemiyadan beri eng yuqori ko‘rsatkich bo‘lgan. Shuningdek, «Polymarket» foydalanuvchilari mart oyida xavfni 40% deb baholashgan.
Oldinda nimalar kutmoqda?
Shunga qaramay, AQSh Moliya vaziri Skott Bessent resessiya haqidagi fikrlarni inkor etdi va 2026-yilda «juda kuchli, inflyatsiyasiz o‘sish» bo‘lishini kutishini aytdi.
Xuddi shu ruhda, AQSh prezidenti Donald Tramp «Amerikaning oltin davri»ni tariflar va ishlab chiqarishni qaytarish hisobiga barpo qilishga va’da berdi.
Demokratlar esa narxlarning ko‘tarilishi va ishga qabul qilinish sur’ati sekinlashgani boshqa haqiqatdan dalolat berishini ta’kidlashmoqda. Ishsizlik darajasi 4,5% ga ko‘tarilgan. «The Conference Board» (tadqiqotlar tashkiloti) yetakchi iqtisodiy indeksi uch oydan beri pasaymoqda.
Karton ma’lumotlari esa hal qiluvchi bo‘lishi mumkin:
- Agar 2-chorakda quti buyurtmalari tiklansa, bozor barqarorligiga ishonuvchilar fikri asosli bo‘ladi.
- Agar jo‘natmalar yana kamayib ketsa, Alan Grinspen ilgari kuzatgan indikator xavf signalini beradi. Shunda pichirlashlar baland ovozga aylanadi.
Bozorlar hali ham turli fikrlarda bo‘lib qolmoqda: qaysi voqea birinchi bo‘ladi? «Federal Rezerv» (AQSH markaziy banki) ma’muriyati tomonidan foiz stavkasining pasaytirilishi, birinchi chorakdagi YaIM (Yalpi ichki mahsulot) bo‘yicha kutilmagan o‘sish yoki «OPEK» (Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti)dan chiqish tufayli kutilayotgan yangi neft bozoridagi zarba bozor manzarasini butunlay o‘zgartirishi mumkin.
