«Hashcash» texnologiyasining ixtirochisi va «Bitkoin»ning dastlabki rivojlanishida muhim rol o‘ynagan Adam Bek, Satoshi Nakamotoga bag‘ishlangan yangi hujjatli filmni tanqid qilib, u Bitkoin mayningidagi muhim texnik taxminlar va tokenlar egaligiga oid asosiy xatolarni fosh qildi.
Adam Bek «X» ijtimoiy tarmog‘ida e’lon qilgan batafsil izohida, ushbu hujjatli filmda dastlabki mayning ma’lumotlarini va Satoshining tokenlarini hisoblash uchun ishlatiladigan Patoshi usulini noto‘g‘ri tahlil qilingan muhim kamchiliklarga e’tibor qaratdi.
Patoshi usuli muammosi
Hujjatli film asosan Patoshi usuliga tayanadi. Bu matematik tahlil Bitkoin bloklarining yaratilish vaqtini o‘rganib, ayrim tadqiqotchilar fikriga ko‘ra, aynan Satoshi tomonidan mayning qilingan bloklarni aniqlashga harakat qiladi. Tahlilga ko‘ra, Satoshi birinchi yil davomida mayning qilgan bloklarning taxminan 20-40 foizini, ya’ni 500 000 tadan 1 milliontagacha Bitkoin (token)ni nazorat qilgan.
Adam Bek bu tahlil tubdan ishonchsiz ekanini ta’kidlaydi.
«Aniqki, dastlabki yilda boshqa ko‘plab maynerlar ham bor edi (umumiy hisoblash quvvatining 60-80% yoki undan ko‘progi)», – deb yozdi Adam Bek.
Bitkoin tarmog‘i kengayib, unda ko‘proq ishtirokchilar mayningda qatnashgan sari, Patoshi usulidagi naqsh tobora noaniq va isbotlash qiyin bo‘lib borgan.
Vaqt o‘tishi bilan maynerlar sonining ko‘payishi sababli, kiritilgan bloklarni muallifga bog‘lash yanada aniqsiz bo‘lib qoldi va Patoshi usuli shovqin ichida yo‘qola boshladi. Bu esa, hujjatli film dastlabki mayning faoliyatini ayrim shaxslarga aniq bog‘lab ko‘rsatishda oshirib yuborilganini anglatadi.
Satoshiga oid “Hech qachon sotmagan” xulosasidagi xatolar
Hujjatli film mualliflarining eng asosiy da’vosi shunga asoslangan: Satoshi biror marta ham o‘z Bitkoinlarini sotmagan. Ular bu orqali yaratuvchi tirik emas, deya taxmin qilishadi.
Bu fikr quyidagichadir: agar Satoshi tirik bo‘lganida, Bitkoin narxi 0 dan 100 000 dollargacha ko‘tarilgan paytda hech bo‘lmaganda biror qismini sarflash yoki sotish ehtimoli yuqori edi.
Adam Bek ushbu mantikka to‘g‘ridan-to‘g‘ri e’tiroz bildiradi. U so‘raydi: Patoshi usuli orqali chindan ham Satoshi hamon barcha tokenlarini ushlab turibdi, deya aytish mumkinmi? Hatto usul yordamida dastlabki mayning Satoshiga tegishli ekanini aniq aniqlasa ham, tokenlar butunlay tegilmagan, degan fikrni tasdiqlash imkonsiz.
«Agar Satoshi tokenlarini sotgan bo‘lsa, u avval ko‘proq noaniq, keyingi davrdagi tokenlardan boshlashi ham mumkin edi», – deya ta’kidladi Adam Bek.
Boshqacha aytganda, Satoshi aynan Patoshi usuli qamrab olmagan, kimga tegishliligi aniqlanmaydigan keyingi yillarning tokenlarini sotib, ishtirokini yashira olardi.
Vaqt jadvalidagi tafovutlar va texnik kamchiliklar
Bek hujjatli filmning voqealar ketma-ketligini noto‘g‘ri ko‘rsatganini ham tanqid qildi. U «Jamison Lopp» ismli tadqiqotchi tomonidan aniqlangan dalilni tilga oldi: Hal Finni marafonda yugurayotgan bir vaqtda, Satoshi tarmoqda sinov tranzaksiyalari yuborayotgan bo‘lgan. Bu esa Finni Satoshining o‘zi, degan taxminga qarshi ravshan isboti bo‘lib, uni bu nazariyadan chiqaradi.
Bek hujjatli film uslubini “Gell-Mann amneziyasi” deb atadi. Bu atama, dastlab ilgari surilgan nazariyaga zid bo‘lgan yangi dalillar paydo bo‘lsa, ularni e’tibordan chetda qoldirish tendensiyasiga ishora qiladi. Finni ishi bo‘yicha e’tiroz ko‘tarilganidan so‘ng, film mualliflari hech qanday asos berilmasdan, Len Sassaman nomini ilgari surib, asl dalil nega noto‘g‘riligini tushuntirib bera olmagan.
Bek, shuningdek, film mualliflari forumdagi post tahlili orqali Yevropa vaqti zonasida yashovchilarni istisno qilganini, ammo keyinchalik aynan shu mintaqaga mos kelmaydigan Len Sassamanni nomzod sifatida ko‘rsatganini tanqid qildi.
Bunday yondashuv film avvaldan tanlagan xulosaga dalil qidirdi, ya’ni xulosa dalildan oldinda turdi. Voqealar dalilga ko‘ra emas, balki dalillar xulosaga moslab yig‘ildi.
C++ va Windows bilan bog‘liq muammolar
Bundan tashqari, Adam Bek Cam va Len Sassamanning bevasidan bildirilgan muhim e’tirozni tilga oldi. Sassaman C++ dasturlash tilini bilmagan va hech qachon Windows operatsion tizimli kompyuterga ega bo‘lmagan. Asl Bitkoin dastur kodi esa C++ tilida yozilgan, bu esa Sassaman uchun texnik jihatdan yengib bo‘lmaydigan to‘siq demakdir.
Bundan tashqari, Sassaman hayotining o‘zida «Bitkoin»ga tanqidiy munosabat bildirgan, shuning uchun uning yashirin ravishda hammualliflik qilganini taxmin qilish mantiqsiz.
Bu Satoshi sirlari uchun nimani anglatadi?
Adam Bekning tahlili Satoshi shaxsi bilan bog‘liq sirni ochmaydi, lekin hujjatli film ilgari surgan nazariyani bosqichma-bosqich inkor qiladi. Uning asosiy fikri: dastlabki Bitkoin mayningidagi ma’lumotlar juda noaniq, “tokenlar hech qachon sotilmagan” degan taxmin esa asossiz. Satoshining kimligini isbotlash uchun yetarli dalil emas.
Bu munozara Satoshining shaxsini faqat texnik izlanishlar orqali aniqlash qanchalik mushkul ekanini ko‘rsatadi. Tarmoq ishtirokchilari soni oshgani va mayning markazsizlashgani sari, eng murakkab usullar ham o‘z aniq natijasini yo‘qotadi.
Hujjatli film muvaffaqiyatsizligidan so‘ng «Nik Szabo» (shaxs) kabi boshqa nomzodlar ham yana muhokamaga tushdi. Ayrim tadqiqotchilarga ko‘ra, Satoshining kimligi, to uni o‘zi oshkor qilmagunicha yoki yangi dalillar topilmagunicha, abadiy sir bo‘lib qolishi mumkin.
