Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri Rishi Sunak AQSH 2026-yilda sodir bo‘lgan Eron urushidan Buyuk Britaniya va Yevropaga nisbatan ancha tezroq oyoqqa turishini ta’kidladi hamda Amerikani «ajralmas millat» deb atadi.
Rishi Sunakning fikricha, tuzilmaviy ustunliklar AQSHga geosiyosiy tebranishlardan katta himoya beradi. Amerika ko‘proq energiya eksport qiluvchi davlat sifatida, boshlangan mojarodan buyon neft narxi keskin oshgan paytda, importga qaram davlatlardagi iqtisodiy qiyinchiliklardan ancha muhofaza qilinadi.
Nima uchun Yevropa ko‘proq xatarga duch keladi
O‘zining maqolasida sobiq bosh vazir AQSH va Yevropa iqtisodiyotlari o‘rtasidagi aniq nomutanosiblikka e’tibor qaratgan.
Amerika xo‘jaligida tashqi savdo qariyb 25 foizni tashkil etadi, Buyuk Britaniyada esa bu ko‘rsatkich 60-70 foizga yetadi. Bu farq shuni anglatadiki, ta’minot zanjirlarining buzilishi va energiya narxining oshishi Yevropa davlatlariga kuchliroq ta’sir ko‘rsatadi.
Hormuz bo‘g‘ozida mart boshida muammolar boshlanganidan so‘ng, «Brent» markali neft narxi har barrel uchun 119 dollardan oshdi, bunday narxlar so‘nggi marta 2022-yil iyun oyida kuzatilgan edi. Aprel boshida qisqa muddatli – ikki haftalik – sulh tuzilgan bo‘lsa-da, neft narxi hali ham 90 dollardan yuqorida saqlanib turibdi.
Rishi Sunak, shuningdek, Ikkinchi jahon urushidan keyin tuzilgan xavfsizlik tizimlari yemirilib borayotganini ham ogohlantirdi. NATO harbiy alyansi a’zolari ko‘p yillar mobaynida mudofaa sohasiga kam mablag‘ ajratib, asosiy tayanchi sifatida AQSHga tayanib kelgan.
Amerikaning tashqi siyosati esa, qaysi hukumat hokimiyatga kelishidan qat’i nazar, tobora ko‘proq manfaatlarga asoslangan bo‘lib bormoqda va bu ahvolni tezlashtirmoqda.
Boshqaruv davrida Buyuk Britaniyaning kripto sanoatida dunyo markaziga aylanishga intilishini qo‘llab-quvvatlagan Rishi Sunak, ogohlantirishlarini Yevropa uchun chaqiriq sifatida ko‘rsatdi: eski transatlantik hamkorlikka umid bog‘lamasdan, energiya mustaqilligi, mudofaa sohasida o‘ziga tayanish, iqtisodiy barqarorlik uchun sarmoya kiritish kerak.
Yaqin haftalarda qisqa muddatli sulh saqlanadimi yoki mojarolar kuchayib, Yevropa iqtisodiyotiga salbiy ta’sir kuchayadimi – buni vaqt ko‘rsatadi.
