«Blockstream» kompaniyasi (blokcheyn texnologiyalari kompaniyasi) rahbari Adam Bek Bitkoin xazinasiga ega kompaniyalarni hozirgi an’anaviy pul tizimi va kelajakda Bitkoin butun dunyo iqtisodiyoti asosi bo’lgan davr o‘rtasidagi vositachi yoki «arbitraj» sifatida ko‘rsatdi.
Adam Bekning bu fikri «Strategy» kompaniyasi (moliyaviy xizmatlar kompaniyasi) va unga o‘xshagan boshqa korporativ tashabbuslarning Bitkoinni faol yig‘ish rejasiga asosli va ilmiy yondashuv olib kelmoqda.
Bitkoin xazinasi – arbitraj imkoniyati sifatida
Adam Bekning o‘zi buni sodda va aniq ta’riflaydi.
U Bitkoin xazinasiga ega kompaniyalarni «hozirgi fiat (an’anaviy pul) davri va kelajakda Bitkoin asos bo‘ladigan dunyo o‘rtasidagi arbitraj» deb ataydi.
Bu shuni anglatadiki, hozir Bitkoinni amaldagi narxlarda sotib olayotgan korxonalar ikki turli omildan foyda ko‘radi. Birinchidan, Bitkoinning qabul qilinishi va ishlatilishi tezlashmoqda. Ikkinchidan, an’anaviy valyutalar yillik inflyatsiya yoki noto‘g‘ri siyosat tufayli qadrsizlanmoqda. Bu ikki hodisa o‘rtasidagi tafovut – ya’ni Bitkoinning qadri oshib, oddiy valyutalar qadrsizlanishi – uni erta xarid qilganlar uchun katta imkoniyat yaratadi.
Bekning bu nazariyasiga ko‘ra, Bitkoin saqlovchi kompaniyalar klassik aksiyalar o‘rniga tizimini almashtirib yuboradigan hodisalarga tayyor asimmetrik yondashuvni ko‘rsatadi.
Giperbitkoinizatsiyaga olib boruvchi moliyaviy yo‘l
Bekning asosi shundan iboratki, Bitkoin uzoq vaqtda dunyoning asosiy boylik jamg‘aruvchisi va qadri saqlanuvchi valyutasiga aylanadi. Bunday kelajakda, Bitkoin xalqaro savdo va davlat xazinalarining asosiy zahira aktivi bo‘lib xizmat qiladi.
Sho‘ng‘ib ketsa, bunga moslashgan kompaniyalar juda katta foyda olishadi. Ularning Bitkoindagi jamg‘armalari faqat narx oshishidan emas, balki Bitkoinga bo‘lgan talab, foydalanish va qabul qilinishida ham oshgani uchun qadri yanada ko‘tariladi.
Bu qarash «Michael Saylor» («MicroStrategy» axborot texnologiyalari kompaniyasi asoschisi) tomonidan ilgari surilgan va Bitkoin raqamli kreditlar va institutsional qabul qilinishi natijasida har bir Bitkoin $10 millionga yetishi haqidagi bashoratga o‘xshaydi.
Bekning optimistik (ishonchli) fikrlari jiddiy shubhalar bilan qarshi olinmoqda. Peter Shif (investor va iqtisodchi) «Strategy» kompaniyasining Bitkoin strategiyasini tubdan noto‘g‘ri deb hisoblaydi, va, dividend majburiyatlari ortib borgani sari, bu kompaniyalarni Bitkoinni ommaviy sotishga majbur qiladi, deb ogohlantiradi. Uning fikricha, bu jarayon giperbitkoinizatsiyaga yetmay turib yuz berishi mumkin.
Shifning fikricha, agar dunyo iqtisodiy muhitida tanglik kuchaysa, kriptovalyuta keskin arzonlashishi mumkin, va hozir Bitkoin jamg‘arish iqtisodiy jihatdan to‘g‘ri emas.
Biroq, Erik Tramp yaqinda Bitkoin $1 millionga chiqishini bashorat qildi, va bu «Tramp» oilasining (AQSH siyosatchilari oilasi) Bitkoini yuqori baholashiga ishora bo‘ldi, hatto qisqa muddatli tebranishlarga qaramay.
Bitkoin xazinachilari ko‘paymoqda
Bekning yondashuvi, ochiq kompaniyalar qanday qilib Bitkoin sotib olish uchun faol tarzda kapital yig‘ayotganini tushuntiradi. Agar giperbitkoinizatsiya – ya’ni Bitkoin jamiyatning asosiy boyligi bo‘lishi – rostdan ham yuz bersa, uni erta sotib olganlar katta boylikka erishadi.
«Strategy» kompaniyasi bu yo‘nalishda yetakchi: kompaniyada hozir 815 061 ta Bitkoin mavjud va bu 63,46 milliard dollarga teng. Boshqa ko‘plab kompaniyalar ham shu yo‘ldan borishni o‘ylamoqda. Bu esa raqobat muhitini kuchaytiradi va Bitkoinning hali ko‘tarilmagan narxida ko‘proq sotib olishga undaydi.
Bekning arbitraj haqidagi g‘oyasi shuni bildiradiki, Bitkoinga hozirda befarq bo‘lish, agar giperbitkoinizatsiya kutganimizdan tezroq rivojlansa, juda katta moliyaviy imkoniyatni boy berishga olib kelishi mumkin.
Adam Bekning arbitrajga asoslangan yondashuvi Bitkoin xazinasi strategiyalariga nazariy asos beradi. Unga ko‘ra, Bitkoinni tavakkal sarmoya deb emas, balki eski valyuta tizimi inqirozidan himoya qiluvchi oqilona sarmoya deb ko‘rsatish mumkin.
Bu arbitraj nazariyasi to‘g‘riligini vaqt ko‘rsatadi — natija, asosan, Bitkoin qabul qilinishi tezlashishi va an’anaviy pul tizimi muammolarga duch kelishiga bog‘liq. Hozir esa, giperbitkoinizatsiyaga ishonayotgan kompaniyalar Bitkoin narxlaridan past baholarda sarmoya kiritib, cheklangan tavakkal evaziga katta foyda olish imkoniyatiga ega.
